Handbók um varðveislu safnkosts er leiðbeiningarit á íslensku fyrir alla þá sem starfa að varðveislu menningararfsins og grunnrit fyrir þá sem vinna á viðurkenndum söfnum

(Af síðu Þjóðminjasafns Íslands)

Þjóðminjasafn Íslands hefur gefrið út fyrstu handbók á íslensku um varðveislu safnkosts. Um er að ræða tvö bindi með fræðsluefni sem tekur til margra þátta varðandi langtímavarðveislu efnislega hluta menningararfsins.

Fyrra bindið fjallar um grunnatriði um umhverfi í söfnum, meðhöndlun og pökkun. Einnig er fjallað um skilyrði í geymslum, öryggi safnkosts og neyðaráætlun.
Seinna bindið fjallar um varðveislu gripa eftir tegundum og efni.

Athugið: Handbókin um varðveislu safnkost er eingöngu gefin út sem PDF-skjal. Mælt er með því að hún sé lesin á netinu til að virkja tenglana í textanum (smellið á fyrirsagnirnar til að opna handbókina).

Fyrra bindið  (fyrsta útgáfa, desember 2011) var unnið í samstarfi við Þjóðskjalasafn Íslands og Landbókasafn Íslands – Háskólabókasafn. Þá hefur Þjóðhátíðarsjóður stutt dyggilega við verkefnið. Unnið er að endurskoðun á annarri útgáfu.

Í seinna bindinu (fyrsta útgáfa, mars 2018) er kafað dýpra í heim einstakra munategunda, s.s. pappírsgripa (skjala, bóka og listaverka), ljósmynda og málverka. Síðasti kafli þessa seinna bindis fjallar um skaðvalda en þeir eru sameiginlegt vandamál allra safna. Fjallað er í máli og myndum um uppbyggingu og hrörnun safngripa, síðan er leiðbeint um meðhöndlun þeirra, geymsluaðferðir og sýningarmáta.

Handbókin er ætluð öllum sem starfa við varðveislu menningararfsins, þar á meðal safnmönnum, skjalavörðum, fornleifafræðingum, prestum og staðarhöldurum, en nýtist einnig háskólanemum í þeim fræðigreinum sem tengjast menningararfinum.

Við undirbúning íslensku handbókarinnar var vönduð og ítarleg bandarísk handbók höfð til hliðsjónar, National Park Service Museum Handbook. Kaflar úr þessari handbók voru nýttir sem fyrirmynd að íslensku handbókinni, en forverðir og  sérfræðingar á ýmsum sviðum hafa þýtt og staðfært textann með íslenskar aðstæður í huga. Ritstjóri handbókarinnar er Nathalie Jacqueminet, varðveislustjóri á Þjóðminjasafni Íslands.